Yorgun Bir Dünyada Gençlik: Suçlu Kuşaklar mı, Tükenen Hayat mı?
“İnsanlık nereye gidiyor?” sorusu artık felsefi bir merak değil; ebeveynlerin gözlerinde, gençlerin sessizliğinde ve toplumun kolektif huzursuzluğunda yankılanan bir çığlıktır.
Bugünün gençliği neden bu kadar yorgun, tatminsiz ve yönsüz?
Bu sorunun cevabını yalnızca “gençler bozuldu” kolaycılığına indirgemek, asıl sorumluluğu görünmez kılar.
Asıl mesele şudur: Bu gençliği kim, nasıl ve hangi koşullar altında yetiştirdi?
Ulrich Beck, modern toplumu “risk toplumu” olarak tanımlar. Ona göre bireyler artık geleneksel güvenlik ağlarından kopmuş, belirsizlik içinde kendi hayatlarının sorumluluğunu tek başına taşımaya zorlanmıştır.
Bugünün gençleri yalnızca sınav, iş ya da gelecek kaygısı yaşamıyor; aynı zamanda hangi hayata tutunmaları gerektiğini de bilmiyorlar. Bu belirsizlik, bireysel bir yetersizlik değil; modern toplumun yapısal bir sonucudur.
Bir kuşak, “Ben çektim, çocuğum çekmesin” diyerek yola çıktı. Daha iyi eğitim, daha çok imkân, daha konforlu bir yaşam sunmak istedi.
Ancak Pierre Bourdieu’nün işaret ettiği gibi, yalnızca maddi sermaye değil; kültürel ve duygusal sermaye de kuşaktan kuşağa aktarılır.
Aşırı korumacı ebeveynlik, başarısızlığa tahammül edemeyen bir eğitim dili ve sürekli “daha fazlası”nı talep eden bir başarı kültürü, gençlere şu mesajı verdi:
Değerli olman için yetmen yetmez, sürekli başarman gerekir.
Bu noktada Zygmunt Bauman’ın “akışkan modernite” kavramı devreye girer. Bauman’a göre modern insan, hiçbir şeye uzun süre tutunamayan, ilişkileri, hedefleri ve kimlikleri hızla tüketen bir yaşam formuna sürüklenmiştir.
Hızlı tüketim yalnızca nesnelerde değil; duygularda, ilişkilerde ve hayallerde de kendini gösterir. Her şeye çabuk ulaşan birey, zamanla hiçbir şeyden tat alamaz hâle gelir. İşte tam da bu nedenle gençlik, sıradan mutlulukların yetmediği, daha yoğun ve daha uç “haz” arayışlarına yönelir.
Bu bir ahlaki çöküş değil; anlam yoksunluğudur.
Émile Durkheim, toplumsal çözülmenin birey üzerinde “anomi” yarattığını söyler. Kuralların, sınırların ve ortak değerlerin belirsizleştiği toplumlarda birey, neye göre yaşayacağını bilemez.
Bugün gençlerin yaşadığı tam olarak budur: Çok fazla seçenek, ama çok az yön. Çok fazla özgürlük, ama çok az rehberlik.
Dolayısıyla suçlu tek başına ne eski kuşaklardır ne de gençlerin kendisi. Asıl sorun; modern yaşamın insanı yalnızca üreten ve tüketen bir varlık olarak tanımlaması, onu anlamdan ve derinlikten uzaklaştırmasıdır.
Bir kuşak fedakârlıkla hayatta kalmaya çalıştı; bir sonraki kuşak ise anlam bulamadan hayatta kalmaya zorlandı.
Bugün sorulması gereken soru şudur:
Gençleri daha hızlı, daha başarılı ve daha rekabetçi mi yapacağız; yoksa onlara neden yaşadıklarını hatırlatacak bir toplumsal dil mi inşa edeceğiz?
Çünkü insanlık, hızla ilerlerken bir şeyi unutuyor:
İnsan, yalnızca imkânla değil; anlamla ayakta kalır.
Prof. Dr. Kürşat Şahin YILDIRIMER
