Zihinsel Kuraklık: Barajlardan Önce Zihinlerimiz Kurudu
Bugün biraz dertleşelim istiyorum. Ama öyle havadan sudan değil; bildiğiniz “su”dan.
Sabah kalkıp musluğu açtığınızda o tıslama sesini duyup suyun akmadığını fark ettiğiniz an yaşadığınız o mikro gerilimi bilirsiniz. Son dönemde Ankara’da, İzmir’de (özellikle o bitmek bilmeyen boru arızalarıyla meşhur ilçelerimizde) bu sesi daha sık duyar olduk. Eskiden “altyapı çalışması var” der, geçerdi belediyeler. Ama artık durum farklı.
Barajlardaki doluluk oranlarına baktınız mı hiç? 2026’nın bu ilk günlerinde Ankara barajlarında aktif, kullanılabilir su oranı %1’lere kadar gerilemiş durumda. İzmir Tahtalı’da da tablo farksız.
Geçtiğimiz günlerde katıldığım bir programda, İTÜ’den çevre mühendisi akademisyen hocalar bu konuyu konuşurken içim cız etti. Onların deyimiyle artık bir “zihinsel kuraklık” içindeyiz. Mesele sadece yağmurun yağmaması değil; bizim o suyu nasıl yönetemediğimiz.
Millî Güvenlik Meselesi Olarak Su
Şunu artık kabullenmemiz lazım: Su krizi sadece çevrecilerin “ağaçlar kuruyor” diye dert yandığı romantik bir sorun değil. Bu bir millî güvenlik meselesidir. Gıda güvenliğimiz, enerji üretimimiz ve hatta şehirlerimizin yaşanabilirliği buna bağlı. Fırat ve Dicle üzerindeki jeopolitik baskılar bir yana, kendi içimizdeki gölleri ve yer altı sularını hoyratça tükettik.
Soru şu: Betonlaşan şehirlerimizde son damlayı ne zaman tüketeceğiz? Her yer beton, her yer asfalt. Yağmur yağıyor ama toprağa dokunamadan kanalizasyona karışıp gidiyor. Kentsel dönüşüm diyoruz, binaları yeniliyoruz ama o binaların içindeki su sistemlerini hâlâ 50 yıl öncesinin teknolojisiyle kuruyoruz.
Ne Yapmalı? (Akademiden Sokağa Çözümler)
İTÜ’lü hocalarımızın vurguladığı “Yeni Nesil Su Yönetimi” modelleri aslında çok net çözümler sunuyor:
Kentsel Dönüşümde Su Verimliliği:
Artık her yeni bina kendi yağmur suyunu hasat etmeli. Gri su dediğimiz (duştan, lavabodan gelen) suların arıtılıp klozetlerde veya bahçe sulamasında tekrar kullanılması lüks değil, zorunluluk olmalı.
Akıllı Tarım:
Türkiye’de suyun %70’inden fazlası tarımda kullanılıyor ve bunun büyük kısmı vahşi sulamayla israf ediliyor. Sensörlerle toprağın nemini ölçen, sadece bitkinin ihtiyacı kadar su veren akıllı sistemlere geçmezsek, şehirde içecek su bulamayacağız.
Mavi-Yeşil Altyapı:
Şehirlerimizi “sünger şehir” konseptine geçirmeliyiz. Yağmur suyunu yer altına sızdıran parklar ve geçirgen kaldırımlar hem selleri önler hem de yer altı rezervlerimizi besler.
Dostlar, Ankara’nın ayazında ya da İzmir’in güneşinde susuz kalmak sadece bir konfor kaybı değil, geleceğimizin kurumasıdır. Musluğu her kapattığınızda, o damlanın aslında bir “vatan savunması” olduğunu hatırlayın.
Belediyelerden altyapı beklerken, biz de kendi binalarımızda ve alışkanlıklarımızda bu dönüşümü başlatmak zorundayız. Yoksa çok değil, birkaç yıla o “tıslama” sesi kalıcı hâle gelecek.
Bu konuda sizin mahallenizde durumlar nasıl? Su tasarrufu için apartmanınızda aldığınız bir önlem var mı?
Deniz Karabağ
